Autor koncepcji: Katarzyna Podyma
Kierownicy projektów: Tomasz Górecki, Marietta Kalinowska-Bujak

SYNTETYCZNY OPIS ZADANIA
„Muzealna misja patriotyczna. Kurs na Niepodległość” jest programem edukacyjnym o charakterze naukowo-popularyzatorskim. 

Ma za zadanie zwrócić uwagę na złożoność pojęcia niepodległość we wszystkich aspektach jego funkcjonowania: od dosłownego, czytanego jako moment odzyskania niepodległości przez państwo polskie, poprzez wykładnię filozoficzną traktującą „niepodległość” Polski jako istnienie w świadomości ludzi na całym świecie, wreszcie jako element życia społecznego – w tym kontekście niepodległość jest traktowana w sposób ciągły jako proces, w którym wszyscy uczestniczymy. 

Niepodległość czytana jest łącznie ze słowem patriotyzm, które jest dla niej fundamentem. Razem wyznaczają zakres ideologiczny programu, a przełożone na język praktyki obejmują różne działania z zakresu zarówno edukacji szkolnej, jak i edukacji dorosłych. Tak szerokie spektrum działań umożliwia dotarcie do różnego odbiorcy, bez względu na wiek i poziom wykształcenia.

OGÓLNA KONCEPCJA, CELE I ZAŁOŻENIA PROGRAMU

Program „Muzealna misja patriotyczna. Kurs na Niepodległość” jest ważny z uwagi na przesłanie, które niesie i wykładnię, którą zawiera. Program składa się z trzech powiązanych ze sobą projektów interdyscyplinarnych, których odbiorcami będą dzieci, młodzież i dorośli. Każdy z nich wnosi istotny element wiedzy o „niepodległości” rozumianej jako proces ugruntowany przez patriotyzm. Tytuł nawiązuje bezpośrednio do fundamentu i na nim buduje wiedzę i świadomość niepodległości.

Program odwołuje się do znacznie szerszego kontekstu znaczeniowego niż zwyczajowo przyjęło się łączyć ze słowem niepodległość.

Tezy programowe uwzględniają myślenie, że:

Niepodległość nie powinna być utożsamiana jedynie z punktem historycznym i miejscem na mapie. To pojęcie o wiele bardziej złożone, obejmujące również obecność polskości w świadomości ludzi na całym świecie bez względu na czas oraz proces, w którym uczestniczą wszyscy. W ten sposób niepodległość analizowana jest od momentu jej realnej utraty przez Polskę aż po czasy współczesne. W tak skonstruowanej definicji mieścić się będzie zarówno rola polskich badaczy i naukowców, którzy nie przestali na zsyłce być Polakami i poprzez swoją pracę naukową dawali świadectwo polskości oraz współczesne zachowania świadczące o przynależności państwowej i patriotycznej postawie.
Niepodległość i patriotyzm to pojęcia połączone, są nierozdzielne i jako takie powinny być czytane. Przy czym „patriotyzm” stanowi fundament dla niepodległości, jest jej warunkiem sine qua non.

Założenia programowe uwzględniają zarówno wielopoziomowe rozumienie słowa niepodległość, jak i jego osadzenie w różnej perspektywie naukowej: perspektywie historyczno-konserwatorskiej, włączając w rozważania element materialnego dziedzictwa kulturowego, które jest bezpośrednim nośnikiem informacji historycznej, na przykładzie zabudowań byłego garnizonu i lokalnej historii;

perspektywie historyczno-antropologicznej, włączając w rozważania element polskiego poznawania świata na przykładzie Bronisława Piłsudskiego, który zapisał się w świadomości badanych ludów jako Polak i roli braci Piłsudskich w procesie odzyskiwania przez Polskę niepodległości;
perspektywie historyczno-socjologicznej, włączając w rozważania element współczesnego rozumienia słowa patriotyzm i pracy „u podstaw” niepodległości na przykładzie wybranej grupy (harcerze), nie zamykając się w niej, budując dialog niepodległościowy z różnymi grupami lokalnymi.

Programowi przyświeca jasno określony cel edukacyjny, zamykający się w lapidarnym skrócie myślowym: „patriota – nie idiota”, z którego wynikają wszystkie działania planowane do realizacji. Patriota to osoba, która w sposób świadomy i z uwzględnieniem wszystkich naukowych przesłanek podchodzi do kwestii niepodległości. Niepodległość jest dla niej stanem i procesem, w którym uczestniczy w sposób pełny i twórczy. Reprezentuje szeroko pojęty patriotyzm rozumu, a nie wąsko pojęty patriotyzm siły. W perspektywie tej pierwszej jest niepodległość pełna, rozumiana w sposób programowy, w perspektywie drugiej, jedynie podejście ograniczające się do bezmyślnej przemocy obserwowanej chociażby w subkulturze kibiców piłkarskich. Założenia programowe uwzględniają oczywiście aspekt działań militarnych i rolę wojska w procesie odzyskiwania niepodległości przez Polskę, ale nadają in znacznie szerszą perspektywę poznawczą.

Wszystkie działania mają charakter edukacyjny. Uczą jak mądrze rozumieć niepodległość, jak jest ona cenna, czym grozi jej utrata, co stanowi jej sens. Jednocześnie mówią o patriotyzmie dnia codziennego, a nie tylko od święta. Program będzie jednocześnie pretekstem do „niepodległościowej” debaty (dyskusji) miejskiej, do udziału w której zaproszeni zostaną przedstawiciele różnych środowisk.

Realizacja programu jest ważna z punktu widzenia małego, prowincjonalnego miasta. Jego mieszkańcy powinni czuć się włączeni w ogólnopolskie obchody, powinni czuć, że niepodległość to nie tylko Warszawa, ale również ich miasto, oni sami. Program ma charakter pilotażowy i otwartą konstrukcję, co umożliwi jego kontynuację w kolejnych latach. Jego znaczenie i waga polega zarówno na spojrzeniu na temat i jego potraktowaniu, ale przede wszystkim na konsekwentnej pracy (przez długi okres czasu) z odbiorcą i danie mu narzędzi do samodzielnej analizy i refleksji.

Program wiąże w sposób bezpośredni elementy ogólnonarodowe z lokalnymi, pokazując, że te ostatnie są immanentnym składnikiem całości. Jednym z efektów bezpośrednich będzie „mapa żorskiej niepodległości”, jako element gry miejskiej.

Łączyć ona będzie to, co materialne z elementami historii, pokazując postaci historyczne – ludzi ważnych o wyjątkowej postawie patriotycznej i niepodległościowej – na tle miasta.

Program jest efektem analiz działań podejmowanych na terenie Żor przez Muzeum oraz inne instytucje i stowarzyszenia.

W sposób istotny uzupełnia projekty realizowane wcześniej przez Muzeum – „Nasza tożsamość” oraz „Patriotyzm na co dzień i od święta”. Przy czym ten ostatni koncentrował się bardziej na warstwie „świątecznej”, stąd w sposób niepełny realizował cele organizatorów. „Muzealna misja patriotyczna” aktywnie włącza w dyskurs różne grupy społeczności lokalnej.

UWAGA

Program „Muzealna misja patriotyczna. Kurs na Niepodległość” aplikuje o dofinansowanie w ramach programu dotacyjnego „Niepodległa”.

Poniżej prezentujemy pełną koncepcję działań, przewidzianych do realizacji w roku 2018. Informacja o uruchomieniu poszczególnych elementów programowych będzie publikowana na stronie Muzeum oraz FB.

PROGRAM składa się z:

  • trzech projektów edukacyjnych,
  • Żorskiego Forum Niepodległościowego,
  • Muzeo-cube. Gra rodzinna "Niepodległość. Wejdź w to",
  • wystaw projektowych,
  • działań informacyjno-promocyjnych, w tym akcji propagandowej "Żory. Kurs na Niepodległość",
  • wydawnictw edukacyjnych.

Wszystkie elementy programu realizowane będą w okresie od 4 kwietnia do 11 listopada 2018 r.

Każdy z projektów składa się z elementu edukacji dla dzieci i młodzieży (szkoły, przedszkola) oraz elementu edukacji dla dorosłych (odbiorca indywidualny, grupy zorganizowane dorosłych – Uniwersytet III wieku, Centrum Integracji

Społecznej). Każdy z pakietów edukacyjnych zawiera zróżnicowane pod względem sposobu środki i formy oddziaływania.

 

STRUKTURA PROGRAMU:

PROJEKTY

A. Projekt „Manewry garnizonowe”

1) Edukacja dzieci i młodzieży (grupy, działania dopołudniowe)

Lekcje i warsztaty:

a) Od fosy do okopu. Architektura w służbie niepodległości

b) Garnizon. Dziedzictwo materialne – świadek niepodległości

c) Żory miasto garnizonowe. Krótka historia militarna

2) Edukacja dorosłych (spotkania wieczorne)

a) Śladami żorskich zabytków. Garnizon

b) Zabytek i ja. Rola dziedzictwa niematerialnego w Żorach w procesie kształtowania patriotyzmu lokalnego

 

B. Projekt „Bronisław i Józef Piłsudscy. Piórem i karabinem ku Niepodległej”

1) Edukacja dzieci i młodzieży (grupy, działania dopołudniowe)

Lekcje i warsztaty:

a) Polska lekcja niepodległości

b) Badacz i naukowiec – niepodległość inaczej, czyli polskie poznawanie świata

c) Polska w świadomości „innych” – perspektywa kultur pozaeuropejskich

2) Edukacja dorosłych (spotkania wieczorne)

a) Historia bez tajemnic. Niepodległość

b) Zagadki antropologii. Niepodległość inaczej, czyli Piłsudski wśród Ajnów

W ramach projektu, z uwagi na długi czas realizacji - 7 miesięcy, przewiduje się ponadto 10 spotkań tematycznych o charakterze wykładowo-dyskusyjnym, związanych z tematem przewodnim projektu. 

3) Film dokumentalny

W ramach projektu zrealizowany zostanie film dokumentalny prezentujący postać Bronisława Piłsudskiego z uwzględnieniem kontekstu projektowego. Motywem przewodnim będzie myśl o wieloaspektowości polskiej drogi do niepodległości.

 

C. Projekt „Czuwaj, Harcerze! 100 lat Niepodległości, 100 lat ZHP”

1) Edukacja dzieci i młodzieży (grupy, działania dopołudniowe)

Lekcje i warsztaty

a) Harcerzem być. Lekcja patriotyzmu ekstremalnie i na wesoło

b) Kurs na niepodległość. Gra miejska

c) Patriota – nie idiota

2) Edukacja dorosłych (spotkania wieczorne)

a) Historia Żor według Jana Delowicza. Niepodległość lokalnie

b) Harcerzem być. Długa historia żorskiego patriotyzmu

 

ŻORSKIE FORUM NIEPODLEGŁOŚCIOWE

Spotkania dyskusyjne, uwzględniające interdyscyplinarność spojrzenia na niepodległość Polski. Spotkania wieczorne z odbiorcą indywidualnym, przygotowane przez gości zaproszonych.

Założeniem spotkań jest uwzględnienie różnych perspektyw w spojrzeniu na niepodległość lokalną na tle narodowej, państwowej, w tym:

1) historycznej,

2) psychologicznej,

3) dziennikarskiej,

4) filologicznej,

5) oraz filozoficznej.

 MUZEO-CUBE. GRA RODZINNA "Niepodległość. Wejdź w to"

Działania edukacyjne oparte na interaktywnej grze w przestrzeni miejskiej.

W strategicznym, z punktu widzenia realizacji programu, miejscu wystawiona zostanie ruchoma konstrukcja pozwalająca na grę elementami niepodległościowej łamigłówki, przedstawiająca najważniejsze dla historii lokalnej i ogólnopolskiej postaci, wydarzenia i eksponaty muzealne. Zadanie polegać będzie na zestawieniu odpowiednich par ikonograficznych. Zabawa dedykowana jest wszystkim, ze szczególnym uwzględnieniem rodzin z dziećmi w ramach wspólnego, rodzinnego świętowania niepodległości.

WYSTAWY PROJEKTOWE

Dwa projekty: „Bronisław i Józef Piłsudscy. Karabinem i piórem ku Niepodległej", „Czuwaj, Harcerze! 100 lat Niepodległości, 100 lat ZHP” realizowane będą na tle wystaw o charakterze historycznym i historyczno-etnologicznym.

Wystawy stanowią integralny element projektów. W sposób obrazowy dotykają problematyki poruszanej w trakcie realizacji projektów, stanowią tło dyskursu historyczno-społecznego.

DZIAŁANIA INFORMACYJNO-PROMOCYJNE "ŻORY. KIERUNEK NIEPODLEGŁOŚĆ", AKCJA PROPAGANDOWA "NIEPODLEGŁOŚĆ. WEJDŹ W TO"

W ramach działań, opracowane i przeprowadzone zostaną akcje propagandowe "Niepodległość. Wejdź w to" polegające na dystrybucji w środkach komunikacji miejskiej banderoli niepodległościowych z krótkim przekazem słownym oraz fragmentów żorskiego kalendarium niepodległościowego.

WYDAWNICTWA

Każdy z trzech projektów zakończony zostanie muzealnym zeszytem edukacyjnym stanowiącym zebranie wiedzy i doświadczeń projektowych. Wydawnictwa ważne będą z punktu widzenia wykorzystania zawartych w nich treści i kontynuacji przez nauczyciela pracy w szkole.

Na potrzeby programu opracowane zostaną foldery "Niepodległość" oraz "Niepodległość. Żory", które stanowić będą kompendium wiedzy i rzetelne źródło informacji.

Opracowana, zaprojektowana i wydrukowana zostanie gra miejska „Żory. Kurs na Niepodległość”. Koncepcja zakłada wykorzystanie idei mapy z naniesionymi punktami orientacyjnymi i zadaniami do wykonania w celu uzyskania wskazówek do dalszej gry. Gra dedykowana będzie rodzinom, ale jej konstrukcja pozwoli na pozyskiwanie wiedzy i zabawę również dorosłym. Gra udostępniona zostanie odbiorcom w Punkcie Informacji Miejskiej.

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.