ANALIZA STANU MUZEUM MIEJSKIEGO PO PIĘCIU LATACH DZIAŁALNOŚCI 
2001-2005 

Po pięciu latach działalności Muzeum Miejskiego w Żorach, jego aktywność merytoryczna została poddana gruntownej analizie z jednej strony pod kątem wypełniania postanowień Ustawy o muzeach z 21 listopada 1996 roku, z drugiej zaś pod kątem Strategii rozwoju miasta, a co się z tym wiąże Muzeum na najbliższe lata. Pięć lat pracy wydaje się okresem jak najbardziej miarodajnym do prób podjęcia weryfikacji i opracowania wiarygodnych analiz działalności.

W opinii mieszkańców Żor, dały się zauważyć trzy tendencje oceny zasadności istnienia muzeum:

  • muzeum należy zlikwidować, ponieważ powiela zadania Miejskiego Ośrodka Kultury, jest tak naprawdę „prywatną” instytucją dyrektora Lucjana Buchalika. Opinia ta po paru latach działalności w sposób naturalny wygasła jako zupełnie bezzasadna;
  • należy promować i rozwijać tylko Dział Historii i Kultury Regionu, gdyż z punktu widzenia miasta jest on ważniejszy, a Dział Kultur Pozaeuropejskich powinien stanowić tylko dodatek mało ekspansywny, najlepiej pochłaniający minimalną ilość budżetu. Taka opcja wynika oczywiście z braku informacji o charakterze działalności obu działów, a zwłaszcza o jej zakresie;
  • Dział Kultur Pozaeuropejskich jest jednoznacznym wyznacznikiem charakteru Muzeum Miejskiego, który wyróżnia go spośród innych podobnych w strukturze muzeów regionalnych, podnosząc jego walory zarówno na polu reklamy własnej, jak i reklamy miasta. Należy zauważyć, iż znaczącą pozycję w strukturze przychodów stanowią dochody wynikające z organizacji wystaw zewnętrznych w innych ośrodkach muzealnych i kulturalnych kraju, realizowane przez Dział Kultur Pozaeuropejskich. Ten system intensyfikacji prac daje jeszcze jedną znacznie bardziej niewymierną korzyść, o której bardzo często się nie pamięta – pozytywną promocję miasta Żory. Element niebagatelny w świetle starań miasta o stworzenie własnego, nowoczesnego i otwartego wizerunku w ramach struktur unijnych.

 

Poddając analizie zmiany, jakie zaszły w świadomości mieszkańców miasta Żory w okresie pięcioletniej działalności Muzeum Miejskiego, należy podkreślić, iż na forum miasta Muzeum kojarzone jest przede wszystkim pozytywnie jako Dział Historii i Kultury Regionu. Takie stanowisko wydaje się jak najbardziej słuszne - bowiem na tym forum, Dział Historii
i Kultury Regionu powinien przejąć ciężar odpowiedzialności za prowadzone działania muzealne. Poza forum miejskim (w kraju) rozpoznawalny jest przede wszystkim Dział Kultur Pozaeuropejskich, przede wszystkim w kontekście zbiorów, które gromadzi, ale również w kontekście wystaw organizowanych na zlecenie innych instytucji muzealnych
i kulturalnych kraju. Taki stan rzeczy świadczy o równowadze, jaka musi być udziałem obu działów, z których każdy spełnia ważną rolę w kontekście całościowej strategii działania Muzeum Miejskiego.


 

 

Zgodnie z ustawą, muzeum jest instytucją kultury, której zadania podstawowe są bardzo precyzyjnie wyznaczone. Z dotychczasowych doświadczeń wynika, że świadomość przeciętnego mieszkańca Żor w tej kwestii jest zupełnie wypaczona i obarczona błędem stereotypu, na bazie którego muzeum staje się instytucją, która jedynie gromadzi eksponaty, czasami je prezentuje, organizuje wystawy, czasami realizując działania edukacyjne. Taki stan rzeczy zmusza do przewartościowania pewnych postaw, do wyciągnięcia wniosków i podjęcia próby ich weryfikacji za pomocą różnych środków i metod.

Weryfikacja działań nastąpi na podstawie analizy działalności Muzeum z zakresu działań podstawowych i dopełniających. Przyjąć należy, iż zasadnicze podłoże działań w oparciu o ustawę nie może i nie powinno ulec zmianie.

Zadania podstawowe realizowane w ramach działalności Muzeum nie są widoczne na zewnątrz w jego codziennej pracy. Tym niemniej trzeba sobie zdawać sprawę, iż narastający w tym tempie zasób muzealny klasyfikuje Muzeum Miejskie na szczycie listy polskich muzeów etnograficznych, które bardzo intensywnie rozwijają się pod względem posiadanych zbiorów afrykanistycznych. Niezmiernie ważnym aspektem sposobów pozyskiwania nowych zbiorów są zarówno metody stosowane, jak i finanse.

W kontekście rozwoju Muzeum Miejskiego, wziąć pod uwagę trzeba obecność dwóch działów merytorycznych pozyskujących obiekty niezależnie od siebie. Zwrócić uwagę należy na stały udział w finansowaniu zakupów źródeł zewnętrznych (sponsorzy), które stanowią podstawę zakupu obiektów do zbiorów Działu Kultur Pozaeuropejskich. Poważnym, nie uregulowanym jeszcze, problemem są pomieszczenia magazynowe dla obu działów muzealnych. Dotychczas wykorzystywane pomieszczenia zastępcze nie spełniają podstawowych wymagań stawianych tego typu miejscom. Muzeum stara się w miarę możliwości finansowych zabezpieczyć posiadane zbiory zgodnie z wymaganiami ogólnymi odnośnie zasad przechowywania zbiorów muzealnych oraz poddawać systematycznie zabiegom konserwatorskim obiekty, które wymagają tego typu interwencji. Nowe obiekty Działu Kultur Pozaeuropejskich poddawane są na bieżąco kwarantannie w komorze fumigacyjnej, w tan sposób zabezpieczając zbiory posiadane od zainfekowania owadami.

Gromadzone eksponaty tylko częściowo prezentowane są w ramach trzech wystaw stałych, co jest sytuacją jak najbardziej normalną, wynikającą zarówno z możliwości przestrzennych, jak i zasad komponowania ekspozycji. Zbiory magazynowe stanowią podstawę wystaw wypożyczanych innym ośrodkom muzealnym i kulturalnym w kraju. Taki sposób postępowania z kolekcjami, jest doskonałym sposobem zwiększania dochodów, w konsekwencji jednak trzeba się liczyć ze wzrostem ilości zabiegów konserwatorskich, jakim obiekty muszą być poddawane.


 

 

Zasadniczym wskaźnikiem efektywności pracy instytucji muzealnej jest wskaźnik ilości osób odwiedzających jej siedzibę. Jednakże  w przypadku muzeum, które organizowane jest  w miejscowości bez tradycji muzealniczych,  o dosyć skomplikowanej strukturze demograficznej, ilość osób indywidualnych korzystających z oferty muzeum jest siłą rzeczy ograniczona. Statystykę poprawia ilość osób zwiedzających wystawy czasowe, zwłaszcza te, prezentowane w innych ośrodkach.


 

 

Statystyka odwiedzin integralnie związana jest z działaniami towarzyszącymi zadaniom podstawowym Muzeum, przede wszystkim z działaniami o charakterze edukacyjnym. Analiza diagramu edukacyjnego jednoznacznie wskazuje skutki wprowadzenia systemu projektowego, jako elementu stałego do planu merytorycznego Działu Kultur Pozaeuropejskich.

Takie podejście w sposób znaczący wpływa zarówno na ogólną statystykę odwiedzin i ich charakter (grupy wracają na kolejne zajęcia), ale przede wszystkim na jakość wiedzy przekazywanej w ramach działań projektowych.

Przy realizacji projektów z zakresu kultur pozaeuropejskich Muzeum współpracuje z ambasadami i przedstawicielstwami obcych państw. Efektem współpracy są nie tylko projekty edukacyjne, ale również wydawnictwa edukacyjne, które w zamierzeniu autorów pomysłu stanowić mają w przyszłości Bibliotekę Młodego Antropologa.

Ważnym elementem projektów jest nauka języków obcych, które w sposób ludyczny wprowadzane są do sal muzealnych jako element integralny projektów.

Dział Kultur Pozaeuropejskich nawiązał współpracę z Ministerstwem Spraw Zagranicznych oraz Fundacją Edukacja dla Demokracji w sprawie szkoleń i współpracy z organizacjami pozarządowymi w ramach promowania edukacji rozwojowej.


 

 

Muzeum co roku organizuje wyprawy naukowo-badawcze na tereny Afryki Zachodniej, których efektem są nie tylko eksponaty trafiające do zbiorów Muzeum, ale przede wszystkim olbrzymia dokumentacja naukowa, służąca jako podstawa do pracy dla pracowników merytorycznych Działu Kultur Pozaeuropejskich, również przy realizacji projektów. Jednocześnie zainteresowania Muzeum kulturami pozaeuropejskimi są rozszerzane o nowe tereny badań.

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.