Na stronę główną wystawy
Wstęp Żory przed wyborami Życie codzienne mieszkańców Informacje ogólne o wyborach Kampania wyborcza Informacje o komitetach wyborczych Dzień głosowania Wyniki Żory po wyborach
30. rocznica pierwszych wyborów do samorządu terytorialnego w Żorach

Wstęp

Wystawa, która od 27 maja 2020 roku dostępna jest na muzealnych stronach internetowych opowiada o wydarzeniu sprzed dokładnie 30 lat. Wtedy, w niedzielę 27 maja 1990 roku, odbyły się w Polsce jedne z czterech wyborów, które od czerwca 1989 do października 1991 sprawiły, że Polska Rzeczpospolita Ludowa w istocie zmieniła się w Rzeczpospolitą Polską. Daty krańcowe to wybory parlamentarne, w listopadzie i grudniu 1990 roku odbyły się dwie tury bezpośrednich wyborów prezydenckich. Zarówno wybory do Sejmu, jak i wybór głowy państwa wzbudzał zarówno wtedy – wśród wyborców, jak i dziś - wśród historyków, wielkie emocje i spory.

Wybory do rad samorządnych gmin, bo takie właśnie odbyły się 27 maja, kiedy wybierano radnych, którzy mieli reprezentować swych sąsiadów i uczestniczyć w rządzeniu miejscowością w której mieszkali, pozostają w cieniu pozostałych głosowań. Tymczasem, to właśnie te wybory, choć wielu wyborców je zlekceważyło (frekwencja wyniosła ok 42 procent), przyczyniły się do wyboru ludzi, którzy wykorzystując uchwalone przez Sejm, kilka miesięcy wcześniej, przepisy o samorządzie terytorialnym, rozpoczęli przebudowę Polski „od dołu”.

Wystawa, którą prezentujemy, ilustruje nie tylko sam dzień głosowania, wyniki wyborów i kampanię wyborczą. Chcieliśmy pokazać także, czym jeszcze żyły Żory w tym czasie i z czym na co dzień borykali się jego mieszkańcy. Dokumenty związane z prowadzeniem kampanii wyborczej przez Komitet Obywatelski „Solidarność” zostały przekazane Muzeum Miejskiemu 10 lat temu przez Jana Huzarewicza, Janinę Hoły, Józefa Dziendziela i Stanisława Ratajczyka. Znakomitym źródłem okazał się udostępniony przez redakcję Tygodnika Regionalnego „Nowiny” rocznik tej gazety z roku 1990. Dziękuję za pomoc w tym temacie redaktorom Adrianowi Karpecie (Red. Nacz.), Maciejowi Kołodziejczykowi oraz Ireneuszowi Stajerowi. Wykorzystano także fotografie z archiwum Muzeum Miejskiego, publikacji muzealnej „Leksykon Żorski” oraz niepublikowanej „Kroniki Urzędu Miasta Żory 1945–1990” Edwarda Burcka. Do części opisowej, oprócz dokumentów źródłowych i artykułów z tygodnika „Nowiny”, wykorzystano informacje zawarte we wspomnianej wyżej „Kronice…”, artykule Tomasza Góreckiego „Samorządność zaczęła się 20 lat temu”, opublikowanym w „Kalendarzu Żorskim 2011”, oraz w znajdującym się w maszynopisie opracowaniu „Samorząd Żorski 1990–2014” Kazimierza Miroszewskiego i Marcina Wieczorka.

Udostępniliśmy także link do krótkiego filmu, nakręconego 4 maja 1990 roku amatorską kamerą wideo, który wiele lat temu został zamieszczony w serwisie Youtube. Wystawa, z racji swego wirtualnego charakteru, jest wystawą otwartą. Jeżeli ktoś ma w swym posiadaniu zarówno zdjęcia Żor z tego okresu, jak i dokumenty związane z wyborami, czy nawet wspomnienia, które można by spisać – jesteśmy do dyspozycji. Wystawę w każdej chwili można uzupełnić o nowe materiały.

Tomasz Górecki – kurator wystawy
Tatiana Hojczyk – projekt graficzny, realizacja cyfrowa

Na początek – kilka zdjęć miasta z lat 70. i 80. – „betonowej sypialni”; posiedzenie Miejskiej Rady Narodowej z tego okresu oraz fotokopia ulotki, którą otrzymywali górnicy w czasie strajków w 1988 roku. Jej treść najlepiej ilustruje rzeczywisty stosunek ówczesnych władz górniczych do swych pracowników…

 

 
Żory przed wyborami

Dla Żor data wyborów samorządowych w 1990 roku powinna mieć znaczenie szczególne. Dlaczego? Bo to właśnie wtedy, dzięki tym wyborom, na nowo zaczęły być… miastem. Na początku lat siedemdziesiątych Żory były małym kilkutysięcznym miasteczkiem, które zakończyło właśnie odbudowę z wojennych zniszczeń i to w taki sposób, że otrzymało nawet nagrodę w ogólnopolskim konkursie miast na „Mistrza Gospodarności”. W ciągu kilku lat od obchodzonego hucznie w 1972 roku jubileuszu 700-lecia istnienia, Żory tak naprawdę przestały istnieć jako jednolity organizm miejski. Bloki z wielkiej płyty dla przyjeżdżających tu z całej Polski pracowników kopalń i ich rodzin stawiane były nie w ramach miejskich dzielnic, lecz osiedli mieszkaniowych z odrębną administracją. Głównym inwestorem, który decydował zarówno o budowie kolejnych mieszkań, jak i związanej z nimi infrastruktury, było górnictwo. W efekcie na życie kilkudziesięciu tysięcy mieszkańców Żor, większy wpływ od prezydenta miasta (który nominalnie był przedstawicielem tzw. Terenowej Administracji Państwowej) i zupełnie fasadowej Miejskiej Rady Narodowej, mieli kolejni prezesi Spółdzielni Mieszkaniowej i dyrektorzy okolicznych kopalń.

Po wyborach 4 czerwca 1989 roku, w Żorach w dalszym ciągu działały struktury Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. Powoli, w mniej lub bardziej formalny sposób, Komitet zaczął brać udział w rządzeniu miastem. Jedną z pierwszych spraw załatwionych w mieście po wyborach czerwcowych była organizacja Senatorsko-Poselskiego Biura Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. Biuro zostało zorganizowanie w siedzibie Urzędu Miasta. Już wkrótce okazało się, że mieszkańcy zaczęli właśnie tam kierować skargi na uciążliwości życia codziennego, prosić o interwencję w magistracie, sądzie czy prokuraturze. Można odnieść wrażenie, że Komitet Obywatelski, de facto nieformalna wtedy jeszcze struktura, zaczął być traktowany przez mieszkańców jako siła sprawująca realną władzę w mieście, co świadczy o dużym kredycie społecznego zaufania. By mieć rzeczywisty wpływ na życie w mieście, KO musiał współpracować z władzami miasta. Ówczesne przepisy pozwalały na włączenie do prac komisji Miejskiej Rady Narodowej ludzi spoza rady. Na tej zasadzie do MRN weszli członkowie KO, jak również MKK NSZZ „Solidarność”. W dużym stopniu to właśnie członkowie komisji spoza Rady zaczęli nadawać ton pracom MRN, gdyż spora grupa radnych przestała się angażować w prace tego organu. Komitet angażował się nie tylko w działania MRN. Trudności w centralnie sterowanym życiu gospodarczym, kryzys w zaopatrzeniu, powodowały konieczność zajęcia się tymi kwestiami na szczeblu miejskim. Z inicjatywy przewodniczącego KO, Jana Huzarewicza, 22 listopada 1989 roku zwołane zostało spotkanie, na którym omawiano temat handlu i zaopatrzenia w mieście, z udziałem prezesów i dyrektorów żorskich przedsiębiorstw handlowych. Wzięła w nim też udział ówczesna wiceprezydent miasta, Maria Pałuchowska, która w praktyce kierowała miastem od kilku miesięcy, z powodu długotrwałej choroby prezydenta Grzegorza Utraty. Po jego rezygnacji z tej funkcji miasto stanęło przed koniecznością wyboru nowego prezydenta. Powstał zespół koordynujący ds. wyboru Prezydenta Miasta, a prezydium rozpisało otwarty konkurs na to stanowisko. 20 grudnia 1989 wpłynęły dwie oferty: inż. Marii Pałuchowskiej – p.o. prezydenta i mgr. Teodora Szczęsnego - prezesa spółki z o.o. „Feniks”. Wynik wyborów nie przyniósł rozstrzygnięcia, gdyż żaden z kandydatów nie uzyskał bezwzględnej większości głosów, tj. 50 procent plus jeden głos. Zdecydowano wtedy, że ponowne wybory odbędą się na początku 1990 roku. KO udzielił całkowitego poparcia Marii Pałuchowskiej. Drugi kandydat, Teodor Szczęsny, popierany był m.in. przez działające w mieście struktury Konfederacji Polski Niepodległej. Ostatecznie, 13 lutego na nadzwyczajnej sesji MRN, zwołanej w klubie ZWUS, większość radnych wybrała na prezydenta Marię Pałuchowską, zaś kilka dni później dwóch członków KO – Zygmunt Łukaszczyk i Stanisław Pidek, objęli funkcje wiceprezydentów. Pozwoliło to KO na uzyskanie realnej i sformalizowanej władzy w mieście.

Jaki był ogólny stan miasta, według ówczesnych danych, można dowiedzieć się z „raportu o stanie miasta” będącym częścią opublikowanej na wiosnę 1990 roku broszury Komitetu Obywatelskiego Solidarność. Z kolei, artykuły tygodnika „Nowiny” przybliżają nam nie tylko sylwetkę nowo wybranej pani prezydent, ale także problemy, z którymi wtedy, w pierwszej połowie 1990 roku, musiało się borykać miasto i żorzanie. Rozbudowa szkoły w Rowniu, problemy służby zdrowia, początki bezrobocia, to tylko niektóre z nich...

 

 
 
Życie codzienne mieszkańców

O wydarzeniach w kraju, który od 1 stycznia 1990 roku przestał być Polską Rzeczpospolitą Ludową, a stał się na powrót Rzeczpospolitą Polską, żorzanie dowiadywali się codziennie z telewizyjnych „Wiadomości”, które zastąpiły nielubiany „Dziennik Telewizyjny”. Natomiast o problemach lokalnych, zarówno miejskich jak i dotyczących całego regionu, wtedy często nazywanego jeszcze Rybnickim Okręgiem Węglowym, dowiadywali się co środę z rybnickiego tygodnika „Nowiny”. Bardzo ważnym zagadnieniem był handl, który uwolniony z systemu gospodarki nakazowo-rozdzielczej, był pierwszym widocznym elementem nowej rzeczywistości. Okazało się, że znacznie lepiej od dużych sklepów radzą sobie małe sklepiki, których właściciele wzięli się do interesów. Na targowiskach sprzedawano towar wprost z samochodów, łóżek polowych, kartonów. Ceny ciągle się zmieniały… Warto spojrzeć na to, jak wyglądały ówczesne Żory ukazane na amatorskim filmie nakręconym z tylnej szyby samochodu (link do filmu), który przejechał z osiedla Wincentego Pstrowskiego (dziś Korfantego), ulicami: Osińską, Męczenników Oświęcimskich i Folwarecką, na targowisko miejskie. Niektórych budynków, jak szpital miejski, już dziś nie zobaczymy. Inne obiekty, jak dworzec autobusowy czy komenda policji, kompletnie zmieniły swój wygląd. Można też przyjrzeć się publikowanej co tydzień w „Nowinach” kronice kryminalnej i porównać ówczesną przestępczość ze współczesną…

   

Z kroniki kryminalnej tygodnika Nowiny

     
Informacje ogólne o wyborach

8 marca 1990 roku, Sejm przyjął ustawę o samorządzie terytorialnym, która przywróciła poszczególnym miastom i gminom samodzielność oraz ordynację wyborczą do rad gmin. 19 marca 1990 roku, prezes Rady Ministrów ogłosił, że samorządowe wybory odbędą się 27 maja 1990. Na kolejnej sesji, 22 marca, Sejm przyjął ustawę o terenowych organach rządowej administracji ogólnej oraz ustawę o pracownikach samorządowych:

Gmina, jako wspólnota samorządowa, wykonuje zadania publiczne, niezastrzeżone ustawami na rzecz innych podmiotów. Do zadań własnych gminy należą: respektowanie ładu przestrzennego, nadzór nad gospodarką terenów i ochrona środowiska, problemy dróg, ulic, mostów oraz organizacja ruchu drogowego, wodociągów, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, zaopatrzenie w energię elektryczną i cieplną oraz gaz, lokalny transport zbiorowy, ochrona zdrowia, pomoc społeczna, w tym ośrodki zdrowia i zakłady opiekuńcze, zapewnienie kobietom w ciąży opieki socjalnej, medycznej i prawnej, gminne budownictwo mieszkaniowe, oświata, w tym przedszkola, szkoły podstawowe i inne placówki oświatowo-wychowawcze, kultury, w tym biblioteki gminne, kultura fizyczna, w tym tereny rekreacyjne i urządzenia sportowe, targowiska i hale targowe, zieleń gminna i zadrzewienia, cmentarze gminne, porządek publiczny i ochrona przeciwpożarowa.

Ustawa mówiła również o obowiązku wykonywania przez gminę zadań zleconych z zakresu administracji rządowej oraz z zakresu organizacji przygotowań i przeprowadzania referendów i wyborów powszechnych, na co ma otrzymywać środki finansowe:

Wybory do rady gminy odbywają się w wyborach powszechnych. W gminach liczących do 40 tys. mieszkańców, wybory odbywają się w systemie większościowym w okręgach jednomandatowych. Natomiast w gminach powyżej 40 tys. mieszkańców, jak w Żorach, radni wybierani są w okręgach wielomandatowych. Na okręg ma przypadać od 5 do 10 mandatów. Przy ustalaniu wielkości okręgu należy „uwzględnić przestrzenne, ekonomiczne i społeczne uwarunkowania, wyznaczające więzi oraz interesy miejscowej wspólnoty obywateli” (art. 11 ust. 2 ordynacji wyborczej). Listy kandydatów zgłaszają poszczególne komitety wyborcze. Oddawany głos jest jednocześnie głosem na listę i konkretnego kandydata.

W kolejnych numerach tygodnika „Nowiny” zamieszczano specjalne „vademecum wyborcze” z zasadami przeprowadzania wyborów i opisem nowych kompetencji samorządów oraz informacjami o działaniach miejskich komisji wyborczych.

 

Nr okręgu Granice okręgu Liczba radnych w okręgu
1 Stare Miasto
Kleszczówka
Osiedle im. Wincentego Pstrowskiego
7
2 Aleja Ludowego Wojska Polskiego
Osiedle Powstańców Śląskich
Osiedle 700-lecia Żor
7
3 Osiedle XXX-lecia PRL 5
4 Osiedle im. Władysława Pawlikowskiego 5
5 Osiedle im. Władysława Sikorskiego 6
6 Sołectwa: Baranowice, Kleszczów, Osiny
Rogoźna, Rowień-Folwarki, Rój
6

Źródło: Dziennik Urzędowy Województwa Katowickiego 1990, nr 5, s. 50

Kampania wyborcza

Walka przedwyborcza nie należała do łagodnych. W Biuletynie Informacyjnym Żorskiego Porozumienia Wyborczego zarzucono Komitetowi Obywatelskiemu „Solidarność” agenturalność, wykorzystanie wpływów w Urzędzie Miasta w sprawie przydziału lokalu na działalność i nieuczciwą działalność gospodarczą. Publikacja ta została zaskarżona do sądu Rejonowego, który w trybie wyborczym uznał je za nieprawdziwe i zakazał ich publikowania. ŻPW odwołało się od tego wyroku do sądu wojewódzkiego, który 11 maja 1990 roku ostatecznie odrzucił zażalenie ŻPW. Niestety nie dysponujemy w tej chwili samym Biuletynem Informacyjnym, jednak z zawartymi tam zarzutami możemy zapoznać się, czytając sentencję wyroku sądu w Katowicach, który zresztą przytacza także kontrargumentację Komitetu Obywatelskiego. Typowym elementem kampanii wyborczej były także wtedy zebrania, festyny i towarzysząca im akcja plakatowa. O udostępnienie miejsca na plakatowanie, do administratorów budynków zwróciła się przed wyborami prezydent miasta, Maria Pałuchowska. Same plakaty i ulotki znacznie różniły się od dzisiejszych. Zarówno finanse komitetów wyborczych, jak i ówczesne możliwości poligraficzne nie pozwalały na zbyt wiele w tym zakresie.

Szczególną pamiątką tej kampanii wyborczej, jest broszura Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”: „Żory przede wszystkim”. Oprócz raportu o stanie miasta, który zamieściliśmy wcześniej, zawiera on informacje o samym komitecie, programie wyborczym i wszystkich kandydatach na radnych zgłoszonych przez ten komitet.

 

   

Broszura "Żory przede wszystkim"

Informacje o komitetach wyborczych

W pierwszych wyborach samorządowych udział wzięły następujące komitety wyborcze:

Komitet Obywatelski „Solidarność” (od 5 stycznia 1990, Komitet Obywatelski „Solidarność” w Żorach działał już jako formalne stowarzyszenie; Na jego przewodniczącego wybrano wtedy Jana Huzarewicza; Głównym celem działań KO w tym czasie było przekonanie mieszkańców, by w wyborach samorządowych wybrali do Rady Miejskiej kandydatów komitetu; 24 kwietnia, na walnym zebraniu „przepytano” 46 kandydatów na kandydatów do Rady Miasta; W głosowaniu tajnym wyłoniono 36 kandydatów na wszystkie miejsca mandatowe we wszystkich okręgach wyborczych; 11 spośród nich było członkami KO; W kampanii wyborczej kandydaci przedstawiali dwa dokumenty: Raport o stanie miasta ilustrujący podstawowe problemy, z którymi w tym czasie borykały się Żory, oraz program wyborczy),

Żorskie Porozumienie Wyborcze (zorganizowany wspólnie przez członków Konfederacji Polski Niepodległej, Polskiej Partii Zielonych, Grupy Środowiskowej Ślązaków oraz szeregowych członków NSZZ „Solidarność” - z Żor),
Stowarzyszenie Katolików „Pro-Familia”,
Komitet Obwodowy Samorządu Mieszkańców Dzielnicy Kleszczówka,
Rejonowy Związek Kółek Rolniczych – Kółko Rolnicze Osiny,
Porozumienie Demokracji Lokalnej (PDL),
Komitet Wyborczy „Niezależna” (zgłoszony przez Longina Chrustowskiego).

Najwięcej informacji zachowało się o działalności Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”, dzięki dokumentom przekazanym przez Jana Huzarewicza, Janinę Hoły, Józefa Dziendziela i Stanisława Ratajczyka. Najważniejsze z nich przedstawiamy poniżej. Informacje o Żorskim Porozumieniu Wyborczym pochodzą z artykułu w tygodniku „Nowiny”. Niestety Muzeum Miejskie, w tej chwili nie posiada żadnych dokumentów związanych z działalnością pozostałych komitetów wyborczych.

 

 

 

 
Dzień głosowania

Wojewódzki Komisarz Wyborczy w zarządzeniu z 6 kwietnia 1990 roku podzielił Żory na sześć okręgów wyborczych. Zgodnie z ustawą o samorządzie terytorialnym ustalono liczby wybieranych radnych, która w przypadku Żor, o liczbie mieszkańców w przedziale 50–100 tys., oznaczała wybór 36 radnych.

Tylko komitety wyborcze ŻPW i ŻKO „S” wystawiły swoich kandydatów we wszystkich okręgach wyborczych. Komitet wyborczy PDL wystawił swoich kandydatów w trzech okręgach wyborczych. Pozostałe komitety wystawiły swoich kandydatów w jednym okręgu wyborczym.

Nr okręgu Granice okręgu Liczba radnych w okręgu
1 Stare Miasto
Kleszczówka
Osiedle im. Wincentego Pstrowskiego
7
2 Aleja Ludowego Wojska Polskiego
Osiedle Powstańców Śląskich
Osiedle 700-lecia Żor
7
3 Osiedle XXX-lecia PRL 5
4 Osiedle im. Władysława Pawlikowskiego 5
5 Osiedle im. Władysława Sikorskiego 6
6

Sołectwa: Baranowice, Kleszczów, Osiny
Rogoźna, Rowień-Folwarki, Rój

6

 

Spośród 39 785 uprawnionych do głosowania, do urn wyborczych poszło 16 397 mieszkańców Żor (41,19%). Oddano 1107 głosów nieważnych. Jak zwykle, najwięcej głosujących do lokali wyborczych udawało się po kolejnych mszach. W tygodniku „Nowiny” zachowała się fotografia zrobiona rano w lokalu obwodowej komisji wyborczej nr 4 w okręgu nr 1. Głosowanie przebiegało w miarę spokojnie. Jedynie przy Szkole Podstawowej nr 13 zdjęto transparent Żorskiego Komitetu Obywatelskiego, choć wywieszenie go tam nie naruszało ówczesnych przepisów ordynacji wyborczej. W miejskiej komisji wyborczej złożony został w związku z tym protest. Nie samymi wyborami jednak wtedy się żyło. Warto zapoznać się z ofertą okolicznych kin (w Żorach chodziło się wtedy na „Predatora” z Arnoldem Schwarzeneggerem), i z programem telewizyjnym obydwu kanałów TVP.

 

   
Wyniki

Zdarzenie, w związku z którym złożono protest do miejskiej komisji wyborczej, nie miało żadnego wpływu na wynik wyborów. Warto zapoznać się z odpowiedzią do KO „S” udzieloną przez przewodniczącego MKW Edwarda Tomkowicza, który tłumaczył, że decyzja o zdjęciu transparentu podyktowana była „troską o spokojny przebieg głosowania”. Niestety, nie podaje bliższych szczegółów związanych z tą sprawą.

Zdecydowane zwycięstwo odniósł Komitet Obywatelski „Solidarność”, zdobywając 29 mandatów w 36-osobowej Radzie Miejskiej. 4 mandaty przypadły Żorskiemu Porozumieniu Wyborczemu, 2 – Stowarzyszeniu Katolików „Pro-Familia” i 1 Porozumieniu Demokracji Lokalnej.

Zachował się plakat wyborczy Komitetu Obywatelskiego „Solidarność” z wszystkimi kandydatami, na którym zaznaczono ilość głosów na poszczególnych kandydatów komitetu. Z kolei, z tabeli opublikowanej w Dzienniku Urzędowym województwa katowickiego znaleźć można głosy oddane na poszczególne komitety wyborcze w poszczególnych okręgach.

Nr okręgu Nazwa komitetu wyborczego Liczba głosów Liczba mandatów
1 ŻPW
KOS
Mieszkańców Dzielnicy Kleszczówka
ŻKO „S”
PDL
457
290
>2340
218

-
-
6
-
2 ŻPW
ŻKO „S”
PDL
411
2227
215

1
6
-

3 ŻPW
„Niezależna”
ŻKO „S”
308
118
1593
1
-
4
4 ŻPW
Stowarzyszenie Katolików „PRO FAMILIA”
ŻKO „S”
161
559
615
-
2
3
5 ŻPW
ŻKO „S”
280
1462
1
5
6 Rejonowy Związek Kółek Rolniczych –
Kółko Rolnicze Osiny”
ŻPW
ŻKO „S”
PDL
123
171
2551
556
-
-
5
1

Źródło: Dziennik Urzędowy Województwa Katowickiego 1990, nr 9, s. 94–96.


Radnymi pierwszej kadencji zostali wtedy:

Aleksandra Adamczyk, Bernard Białoń, Czesław Błażyca, Tadeusz Brodzki, Weronika Cembrzyna, Róża Cichy-Jania (wiceprzewodnicząca do 7 kwietnia 1992), Marian Drawiński, Józef Dziendziel, Ignacy Dziwoki, Piotr Gawliczek, Jan Grzonka, Jan Huzarewicz, Alfons Jacko, Alicja Katra, Wilhelm Kołodziej (zmarł w trakcie kadencji, w 1991 roku), Marek Kołodziejczyk (wiceprzewodniczący), Tadeusz Konsek, Janusz Koper, Mieczysław Kosmalski (złożył mandat w 1993 roku), Rajmund Kowalczyk, Zygmunt Łukaszczyk, Janusz Miś (wiceprzewodniczący od 7 kwietnia 1992), Jerzy Nowak, Leszek Smoleń, Waldemar Socha, Henryk Solich, Krystian Stępień, Czesław Szulc, Stanisław Szwarc, Teodor Szczęsny, Roman Tajak, Henryk Wieczorek, Piotr Wołowicz, Józef Wróbel, Andrzej Zabiegliński, Józef Zaniewski.

W trakcie kadencji skład rady uzupełnili: Sylwester Kreis (od 21 stycznia 1993) oraz Paweł Tomala (od 5 września 1991).

 

 

   
Żory po wyborach

Sesja inauguracyjna Rady Miejskiej w Żorach odbyła się 6 czerwca, w sali widowiskowej Miejskiego Domu Kultury. Obecni byli wszyscy nowo wybrani radni. Sesję otworzył przewodniczący Miejskiej Komisji Wyborczej, Edward Tomkowicz, który oficjalnie ogłosił wyniki wyborów do Rady Miejskiej. Dalsze prowadzenie obrad przejął, zgodnie z obowiązującymi przepisami, jeden z najstarszych wiekiem radny – Stanisław Szwarc. Po złożeniu ślubowania przez radnych, przystąpiono do zgłaszania kandydatów na przewodniczącego Rady Miejskiej. Spośród zgłoszonych kandydatów (Czesław Błażyca, Rajmund Kowalczyk, Bernard Białoń i Alfons Jacko) tylko Czesław Błażyca wyraził zgodę na kandydowanie. Dodatkowo zgłoszono Piotra Wołowicza i Jana Huzarewicza, którzy również nie wyrazili zgody na kandydowanie. W tajnych wyborach na przewodniczącego Rady Miejskiej, Czesław Błażyca uzyskał 31 głosów. W wyborach na wiceprzewodniczących zgłoszono następujących radnych, którzy wyrazili zgodę na kandydowanie: Bernard Białoń, Róża Cichy-Jania, Marek Kołodziejczyk i Rajmund Kowalczyk. W wyniku tajnych wyborów, wiceprzewodniczącymi zostali: Bernard Białoń, Róża Cichy–Jania i Marek Kołodziejczyk. Kilka dni później, już w Urzędzie Miasta przy Rynku odbyło się drugie posiedzenie Rady. Głównym tematem obrad był wybór prezydenta i zarządu miasta. Odbyły się tajne wybory, w wyniku których inż. Jan Huzarewicz został wybrany na Prezydenta Miasta Żory – 27 głosami „za” na 36 obecnych radnych. 5 radnych było przeciw, 3 wstrzymało się od głosu, 1 nie głosował. Wiceprezydentami miasta zostali Janusz Koper i Zygmunt Łukaszczyk. Do wyborów na członków nieetatowych zarządu miasta kandydowało 5 radnych. Wybrani zostali w głosowaniu tajnym: Jan Grzonka, Alfons Jacko, Janusz Miś i Waldemar Socha. Zarząd pod przewodnictwem nowego prezydenta pierwszy raz zebrał się 20 czerwca 1990 roku.

O tych wydarzeniach, szczegółowo opisywanych w urzędowych protokołach, informował także tygodnik „Nowiny”, który przeprowadził długi wywiad z nowymi władzami. W artykułach tej gazety przeczytać także można o pierwszych decyzjach nowych władz samorządowych i problemach, z którymi borykać się musiała nowa władza. Znamienny jest protokół z zebrania Komitetu Obywatelskiego z początku października 1990 roku, z podsumowaniem jego dotychczasowej działalności. Wcześniejsze pisma Miejskiej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność” i Zarządu Regionu Śląsko-Dąbrowskiej „Solidarności”, w których domagają się one zaprzestania używania przez Komitet Obywatelski „Solidarność” w Żorach nazwy „Solidarność”, są świadectwem rozpoczynającej się wtedy „wojny na górze”, której ostatnim akcentem w 1990 roku były wybory prezydenckie. O ich wynikach w Żorach także można przeczytać w notkach prasowych tygodnika „Nowiny”.

     

Muzeum Miejskie w Żorach | ul. Muzealna 1/2, 44-240 Żory | e-mail: muzeum@muzeum.zory.pl | tel.: 32 47 57 480, 32 43 43 714 | Fb: muzeum.miejskie.zory