Przewiń do:

Pochodzenie: Sahara Zachodnia (Królestwo Marokańskie)
Datowanie: lata 90. XX w.

Bęben, który możecie przed sobą zobaczyć jest na swój sposób niezwykły z kilku powodów – po pierwsze, jego membranę tworzy wyprawiona skóra zwierzęca, bogato dekorowana wzorami geometrycznymi oraz motywem ludzkich dłoni, który jasno sugeruje, że do gry na tym instrumencie nie powinno używać się pałeczek. Po drugie, prezentowany instrument jest stosunkowo niewielki jak na bębny tradycyjnie używane przez mieszkańców krajów Maghrebu: ma on wysokość zaledwie 11 cm i średnicę mierzącą 21,5 cm szerokości. Jego trzecią niezwykłą cechą jest półokrągły, drewniany korpus, który został dodatkowo pokryty fabryczną tkaniną dekorowaną kwiatowym wzorem.

Tradycyjne bębny mauryjskie wykonane z drewna i nakryte skórą owczą lub wielbłądzią noszą nazwę t’bal (bądź też: ṭbol, ṭbel, tobol, a w l. mnogiej: tbola). Pod tą nazwą kryją się dwa rodzaje bębnów – większe i dwumembranowe, na których gra się w pozycji stojącej oraz przy użyciu pałeczek (i które popularne są szczególnie na obszarze od Tunezji po Maroko) oraz rodzaj tzw. kotłów, czyli bębnów, których korpus tworzy rodzaj półokrągłej misy. Stosowanie drugiego rodzaju bębnów jest charakterystyczne szczególnie dla Saharawów (Sahrawów), rdzennych mieszkańców Sahary Zachodniej. Zwykle jednak bębny te są dużo większe (mają średnicę ok. 50 cm), a ich membrany wykonuje się z nieoprawionej skóry pokrytej futrem. Korpusy tych instrumentów zwykle nie są też zdobione tkaninami.

W Mauretanii istnieje specjalny rodzaj tradycyjnej muzyki zwany el-hawl, który zwykle grany przez iggâwen - specjalny rodzaj artystów (tzw. griotów), którzy łączą w sobie cechy zarówno muzyków, śpiewaków jak i gawędziarzy. Tradycyjnie iggâwenowie (w l. pojedynczej: iggiw) służyli wybitnym osobistościom społecznym i przywódcom politycznym, często rozwijając na ich cześć cały repertuar pieśni pochwalnych. Grali oni także na ważnych uroczystościach towarzyskich związanych m.in. ze świętowaniem narodzin czy małżeństwa.

W muzyce łowieckiej Sahrawów kotły nie są symbolami władzy (w przeciwieństwie do chociażby tuareskiego męskiego bębna ettebel) – w Mauretanii to głównie kobiety należące do profesjonalnych muzyków Iggāwen akompaniują swojemu śpiewowi bębnem lub harfą smyczkową, a czasami tykwą grzechotką daghumma. Panie grają na bębnach uderzając w nie dłońmi, podczas gdy panowie grają na szarpanej lutni. Może więc ten pięknie zdobiony instrument, na który właśnie patrzycie należał do jednej z marokańskich iggiw?

 

Bibiliografia:

P. AlZayer, Middle Eastern Dance, New York 2010, s. 45-46. Publikacja dostępna online na platformie Google Books, link: https://books.google.pl/books?id=rvagQ_5vTLkC&pg=PA45&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false [dostęp: 23.11.2021].

Saharawi music, [w:] www.sandblast-arts.org, link: http://www.sandblast-arts.org/saharawi-music.html, [dostęp: 23.11.2021].

T. K. Seligman, An Introduction to the Tuareg, [w:] Art of Being Tuareg – Sahara Nomads in a Modern World, Fowler Museum und Cantor Arts Center, Stanford 2006, s. 128; za: T’bol (hasło), [w:] www.second.wiki, link: https://second.wiki/wiki/t27bol#Kesseltrommeln [dostęp: 25.11.2021].


________________________________

Zakup dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach programu własnego Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów "Rozbudowa zbiorów muzealnych”.




Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.