Pochodzenie: grupa etniczna Babemba, Zambia, Demokratyczna Republika Konga

Nazwa własna: bwami (j. ichiBemba)

Datowanie:    lata 90. XX w.

Wymiary:       wys. 37,0 cm, szer. 16,0 cm, gł. 7,0 cm

Wykonanie:   drewno polichromowane, rafia

Techniki:        rzeźbiarskie

Pozyskał:        Jacek Łapott, artisana, Kigali (Rwanda), 2006 r.

Babemba (Bemba) – „ludzie jeziora” to nieliczna (60 tys.) grupa etniczna, osiadła głównie w północno-wschodniej Zambii i południowo-wschodniej Demokratycznej Republice Konga. Podstawą gospodarki Babemba są: rolnictwo (uprawy manioku i prosa), hodowla, myślistwo i zbieractwo – Babemba to słynni zbieracze miodu, którzy pracują także w przemyśle wydobywczym [https://arttribal.com/products/bemba-initiation-mask].

Tradycyjne społeczeństwo Babemba jest matrylinearne, które charakteryzują bliskie więzi między kobietami, matkami i córkami [Winston 2004: 423]. Wśród Babembów funkcjonuje kilka męskich stowarzyszeń, m.in. alunga i bwami. Maską alunga jest wyjątkowa w formie maska ibulu iya alunga (obrońcy miodu), którą często wieńczy ogromny grzebień z kolców jeżozwierza i piór. Maska ta reprezentuje potężnego ducha buszu. Przechowywana jest w świętej jaskini, którą opuszcza na czas tajnej ceremonii inicjacji nowych członków. Stowarzyszenie alunga dba o kult polowania, porządek społeczny i tańce publiczne.

Z kolei stowarzyszenie bwami – jego formuła została przez Babemba zapożyczona od ludu Lega – odpowiedzialne jest za ceremoniał obrzezania, w trakcie którego istotną rolę odgrywają figurki z kości słoniowej lub drewna i drewniane maski [http://www.zyama.com/bemba/]. Prezentowaną maskę zdobi broda z rafii. Biorąc pod uwagę charakterystyczny ornament,  wykorzystywana była prawdopodobnie w trakcie obrzędów inicjacyjnych chłopców, wymaga to jednak dalszych badań.

Bibliografia:

Internet 1: http://www.zyama.com/bemba/, dostęp 3.09.2023.

Internet 2. : https://arttribal.com/products/bemba-initiation-mask, dostęp 3.09.2023.

Winston Robert, ed., 2004, Human: The Definitive Visual Guide, New York: Dorling Kindersley.

Zakup dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach programu własnego Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów Rozbudowa zbiorów muzealnych.

Opracował: Lucjan Buchalik