Pochodzenie:             Maurowie Tekna (Sahara Zachodnia, Maroko)

Nazwa lokalna:         tarehut (j. tamashek)

Datowanie:                połowa XX w. 

Wymiary:                  wys. 9,8 cm, śr. 21,4 cm

Wykonanie:               drewno

Techniki:                   ciesielskie

Pozyskał:                   Adam Rybiński, obóz w okolicy Guiliminne (Maroko), 2001 r.

 

Opis:

Istnieją co najmniej dwie teorie na temat pochodzenia słowa Maur. Według jednej z nich termin ten wywodzi się – od łacińskiego Mauri [b.a. 2000: 1538; Morin, Gaspard b.d.: 69], które w czasach rzymskich oznaczało Berberów z Mauretanii. Z biegiem czasu coraz częściej stosowano go w odniesieniu do muzułmanów zamieszkałych w Europie, a w renesansie Maurami zaczęto nazywać ludzi o czarnej lub opalonej skórze.

 

Według Gabriela Campsa: „Hiszpanie z okresu rekonkwisty i podążający za nimi Europejczycy zachowali tę nazwę, a nawet nadali jej jeszcze szersze znaczenie, ponieważ używano jej na określenie mieszkańców Afryki Północnej. (…) do antycznego pojęcia dodano „ciemną” konotację nadaną przez grecki przymiotnik „μαυρος” (mauros), przywrócono w epoce kolonialnej nazwę Maurów i Mauretanii na oznaczenie ludów koczowniczych, w dużej mierze zarabizowanych, oraz kraju położonego na południe od Maroka, dawnej Mauretanii Tingitane” [2007].

 

Prezentowane naczynie używane było przy dojeniu wielbłądzic [Rybiński 2020-2022]. Posiada kształt charakterystyczny dla naczyń wielu ludów zachodniej części Sahelu. Występuje w dwóch podstawowych postaciach: z szerokim wylewem i wąskim wylewem. To pierwsze służy do jedzenia potraw za pomocą łyżek, to drugie do picia. Półkuliste dno świadczy o tym, że używane było przez lud zamieszkujący tereny piaszczyste – pozwala ono na lekkie zagłębienie dna misy w podłożu tak, by się nie przechylało i mleko się z niego nie wylewało. Na naczynia z półkolistym dnem można się natknąć także w zagrodach rolników, w których nie znajdziemy większych ilości piasku. Tam naczynia często się przechylają, ale nie podaje się w nim płynów, a jedynie kleiste ciasto z prosa, które nawet po przechyleniu się misy, raczej z niej nie wypływa.

 

Bibliografia:

b.a., 2000, Entrée „Maure”, w: Le nouveau Petit Robert, Paris.

Camps Gabriel, 2007, Les Berbères : mémoire et identité, Arles: Actes sud.

Morin J.B., Jean-Baptiste Gaspard d'Ansse de Villoison, b.d., Dictionnaire étymologique des mots françois dérivés du grec, b.m.w.

Rybiński Adam, informacje udzielone w czasie wywiadów (2020-2022).

Opracował: Lucjan Buchalik

Zakup dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach programu własnego Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów Rozbudowa zbiorów muzealnych.