Muzealny informator MUZEOinfo na grudzień 2025

Od 1 grudnia 2025 do 30 stycznia 2026
Szopka krakowska, gościnnie
Warsztaty dla dzieci i młodzieży

Po ubiegłorocznej szopce śląskiej, w tym roku prezentujemy Państwu szopkę krakowską, w tym konkretnym przypadku wypożyczoną z Muzeum Krakowa, autorstwa Andrzeja Malika, wyróżnioną w konkursie na szopkę krakowską w 2018 roku. Jest duża i piękna, i trafiła do nas na warsztaty adresowane do szkolnych i przedszkolnych grup zorganizowanych, które potrwają do końca stycznia. Obejmują prelekcję i prezentację dotyczącą historii i symboliki szopki, i zajęcia praktyczne, których uczestnicy wykonają własną szopkę w formie pracy plastycznej 3D. Niezależnie od tego szopkę prezentujemy w witrynie magazynu ekspozycyjnego, więc można ją oglądać, po prostu zwiedzając muzeum. Serdecznie zapraszamy.

5 grudnia 2025 (piątek), godz. 17.30
O Maharadży, który ratował polskie dzieci przed wojną. 
Taniec z historią w tle

Grudzień i zbliżające się Święta, to czas, kiedy jesteśmy dla siebie trochę lepsi, kiedy jakoś łagodniejemy. To dobry czas na opowiedzenie historii, które inspirują do ulepszania świata, choćby tego najbliższego, tego tuż obok nas. Posłuchajmy niesamowitej historii sięgającej czasów drugiej wojny światowej, kiedy to polskie dzieci docierały do formującej się na terenie ZSSR Armii Andersa. Głodne i z resztkami sił znalazły się w Indiach. Maharadża Jam Saheb Digvijay Sinhji zaprosił młodych uchodźców, by zamieszkali w specjalnie dla nich wybudowanym osiedlu, gdzie mieli zapewnione wyżywienie, ubranie, opiekę lekarską i dostęp do nauki. W ciągu czterech lat działalności przez osiedle przewinęło się około tysiąca dzieci. Jednym z tych polskich dzieci była babcia Apekshy Niranjan. 

O dzieciach Maharadży opowie autorka książek Monika Kowaleczko-Szumowska, a w ciepły i barwny indyjski klimat wprowadzą nas tradycyjne tańce Bharatanatyam, w wykonaniu Apekshy Niranjan, hinduskiej tancerki o światowej sławie. 

Wstęp wolny.

11 grudnia 2025 (czwartek), godz. 17.30
Kalendarz żorski 2026. Premiera

Kolejne muzealne wydawnictwo kalendarzowe skrupulatnie odnotowujące wszystkie ważniejsze wydarzenia z życia miasta i jego mieszkańców. Bogato ilustrowane stanowi solidny przewodnik po codzienności Żorzan w minionym roku. W trakcie spotkania promocyjnego Kalendarz nabyć będzie można w cenie promocyjnej – to jedyna taka okazja. Zachęcamy do kupna i lektury. Do zobaczenia.

Wstęp wolny.

12 grudnia 2025 (piątek), godz. 18.30
Wernisaż: W cieniu. Śladami Bronisława Piłsudskiego
Wystawa od 12.01.2025 do  22.02.2026

W cieniu. Śladami Bronisława Piłsudskiego to interdyscyplinarny projekt artystyczno-badawczy splatający sztukę współczesną z antropologią. Inspiracją stanowią pionierskie badania Bronisława Piłsudskiego nad społecznościami Ajnów i innymi ludami Północno-Wschodniej Azji, których niematerialne dziedzictwo — pieśni, mity, rytuały, język — oraz materialna kultura w znacznym stopniu znane są dzięki jego pracy dokumentacyjnej. Po raz pierwszy na taką skalę obszar ten zostaje poddany wnikliwej analizie językiem sztuki współczesnej. Wystawa przygląda się „cieniom” towarzyszącym recepcji dorobku badacza pozostającego w Polsce w cieniu sławnego brata: sferom niewidoczności, przemilczenia i trudnych translacji międzykulturowych. Artyści i artystki tworzą prace wchodzące w dialog z archiwami, obiektami i opowieściami — od rekonstrukcji dźwiękowych, przez instalacje materiałowe i intermedia, po mikrointerwencje w przestrzeni ekspozycji.

Wybór Żor jako miejsca inauguracji serii ekspozycji wynika z faktu, że tutaj, w zmodernizowanym dziale etnograficznym Muzeum Miejskiego, znajduje się największa w Polsce kolekcja artefaktów związanych z kulturą Ajnów. Wystawie towarzyszy program publiczny — performans, oprowadzania i spotkania — rozwijający wątki pamięci, badań terenowych i etyki reprezentacji. Po premierze w Żorach planowane są kolejne odsłony w Japonii, co czyni projekt platformą dialogu polsko-japońskiego oraz laboratorium współpracy uczelni artystycznej z instytucjami muzealnymi.

Kuratorki interesuje praca w pobliżu archiwum — między zapisem a głosem współczesności. Zakłada ona uważną lekturę źródeł i ostrożne „tłumaczenie” ich sensów na język sztuki współczesnej, bez egzotyzacji i uproszczeń. Ważne są: etyka reprezentacji, transparentność pochodzenia materiałów oraz świadomość asymetrii władzy wpisanych w historię badań. Proponowane strategie wzmacniają sprawczość świadectw: minimalna interwencja, praca z materiałem i śladem, kompozycje dźwiękowo-przestrzenne oraz praktyka „powolnego patrzenia”. W tym ujęciu sztuka staje się narzędziem empatii i wrażliwym mediatorem pomiędzy archiwum a odbiorcą — szczególnie tam, gdzie język naukowy bywa bezradny.

Wstęp wolny.