Muzeum w Żorach od ćwierćwiecza

Muzeum w Żorach od ćwierćwiecza

Muzeum Miejskie w Żorach świętuje w tym roku swoje 25-lecie. Obchody zainaugurowała jubileuszowa gala, 7 lutego, z udziałem licznych gości, wśród których znaleźli się wybitni muzealnicy i etnolodzy z muzeów i ośrodków badawczych w całym kraju, władze miejskie i wojewódzkie, kolekcjonerzy m.in. z Niemiec i Holandii, a także przyjaciele Muzeum w Żorach również z Korei i Montceau-les-Mines – miasta partnerskiego Żor we Francji, mecenasi, współpracownicy i partnerzy w licznych projektach i przedsięwzięciach na skalę krajową i międzynarodową.

Muzeum w Żorach jest jednym z zaledwie 136 muzeów rejestrowych – z ogólnej liczby 960 muzeów w Polsce, co oznacza, że spełnia wyśrubowane wymogi Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a więc gromadzi zbiory o wyjątkowym znaczeniu i spełnia wysokie kryteria merytoryczne.

Trudno wskazać moment, w którym po raz pierwszy pojawił pomysł na muzeum w Żorach. W 1972 r. z okazji 700-lecia miasta pasjonaci lokalnej historii zebrali pamiątki, by pokazać je na wystawie w Domu Kultury, a potem przekazać do izby regionalnej Towarzystwa Miłośników Miasta Żory. Temat ekspozycji historycznej powrócił po 25 latach przy kolejnym miejskim jubileuszu. Jednym z orędowników powołania muzeum był Józef Chmiel. Wyzwanie pokierowania nim już na etapie organizacji podjął Lucjan Buchalik – afrykanista i po dziś dzień dyrektor Muzeum w Żorach. Na początek TMMŻ przekazała na cele wystawiennicze swoje zbiory regionalne.

Pierwszą siedzibą  Muzeum był Miejski Ośrodek Kultury – w 1999 r. otwarto tu wystawę o kulturach Afryki, w myśl przyświecającej twórcom Muzeum idei łączenia zbiorów ilustrujących kultury pozaeuropejskie z historią miasta, regionu i Polski. W 2000 r. Muzeum stało się samodzielną instytucją, ale na własną siedzibę musiało poczekać do r. 2014, w którym na zaproszenie Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A. przeniosło się do odrestaurowanej i zmodernizowanej przez Strefę Willi Haeringa przy ul. Muzealnej. To tutaj powstają powstały dwie wystawy stałe – poświęcona historii Żor i lokalnej społeczności, oraz prezentująca dokonania polskich badaczy i podróżników, którym świat w dużej mierze zawdzięcza wiedzę o sobie.

Jakość pracy Muzeum potwierdzają liczne nagrody, w tym najważniejsze w Polsce, związane z – organizowanym przez Narodowy Instytut Muzealnictwa – Konkursem na Wydarzenie Muzealne Roku „Sybilla”. Muzeom w województwie śląskim przyznano do tej pory tylko trzy „Sybille” za wystawy muzealne, w tym dwie Muzeum w Żorach – w 2016 r. za „Polskie poznawanie świata” i w 2017. za „Naszą tożsamość. Pretekst do rozmowy. Nagród i wyróżnień, którymi szczyci się żorskie Muzeum  jest znacznie więcej, wśród nich m.in. nagrody i wyróżnienia przyznane mu przez Marszałka Województwa Śląskiego. Poniżej prezentowane, to tylko niektóre z nich – z najwyższej „Sybilliańskiej” półki:

- Wyróżnienie w Konkursie na Najważniejsze Wydarzenie Muzealne Roku „Sybilla” 2003 za dwuetapowy projekt edukacyjny JA – TY– MY MOIS – TOIS – NOUS. Sztuka – interaktywna droga poznania.
- Wyróżnienie w kategorii: inwestycja, w Konkursie na Najważniejsze Wydarzenie Muzealne Roku „Sybilla” 2014, za projekt: Inwestycja wspólnego interesu publiczno-prywatnego, za którym kryje się współpraca Miasta Żory, Muzeum Miejskiego i Katowickiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej S.A. nas stworzeniem siedziby Muzeum.
- Wyróżnienie w Konkursie na Najważniejsze Wydarzenie Muzealne Roku „Sybilla” 2023, za projekt edukacyjny „Historia. Migracja. Życie – czytanie świata.

W 2020 roku Muzeum w Żorach znalazło się w gronie najlepszych muzeów europejskich. Po kilku etapach eliminacji, w których międzynarodowe jury oceniało działalność setek muzeów w całej Europie, nasze muzeum znalazło się w gronie 50 finalistów Nagrody Europejskiego Muzeum Roku „Emya”.

W styczniu 2024 roku, staraniem Muzeum we współpracy z Parafią św. Apostołów Filipa i Jakuba i TMMŻ, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na wniosek przygotowywany w Muzeum przez półtora roku, zgodnie z konwencją UNESCO, podjął decyzję o wpisaniu Święta Ogniowego w Żorach na „Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego”.

Mecenat: Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna S.A.