Miejsce: Muzeum Miejskie w Żorach
Organizator: Muzeum Miejskie w Żorach, Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu
Otwarcie: 12.12.2025 godz. 18:30

Kuratorki: dr hab. Anna Kołodziejczyk prof. ASP; dr Daniela Tagowska
Scenografia: dr hab. Marta Płonka prof. ASP; dr hab. Mieczysław Piróg prof. ASP
Identyfikacja wizualna: dr Łukasz Paluch / Anomalia
Partnerzy: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu / Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu; Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu

Wsparcie: JM Rektor ASP Wrocław, prof. Wojciech Pukocz

 Wystawa czynna: do 22 lutego 2026

W cieniu. Śladami Bronisława Piłsudskiego to interdyscyplinarny projekt artystyczno-badawczy splatający sztukę współczesną z antropologią. Inspiracją stanowią pionierskie badania Bronisława Piłsudskiego nad społecznościami Ajnów i innymi ludami Północno-Wschodniej Azji, których niematerialne dziedzictwo — pieśni, mity, rytuały, język — oraz materialna kultura w znacznym stopniu znane są dzięki jego pracy dokumentacyjnej. Po raz pierwszy na taką skalę obszar ten zostaje poddany wnikliwej analizie językiem sztuki współczesnej. Wystawa przygląda się „cieniom” towarzyszącym recepcji dorobku badacza pozostającego w Polsce w cieniu sławnego brata: sferom niewidoczności, przemilczenia i trudnych translacji międzykulturowych. Artyści i artystki tworzą prace wchodzące w dialog z archiwami, obiektami i opowieściami — od rekonstrukcji dźwiękowych, przez instalacje materiałowe i intermedia, po mikrointerwencje w przestrzeni ekspozycji.

Wybór Żor jako miejsca inauguracji serii ekspozycji wynika z faktu, że tutaj, w zmodernizowanym dziale etnograficznym Muzeum Miejskiego, znajduje się największa w Polsce kolekcja artefaktów związanych z kulturą Ajnów. Wystawie towarzyszy program publiczny — performans, oprowadzania i spotkania — rozwijający wątki pamięci, badań terenowych i etyki reprezentacji. Po premierze w Żorach planowane są kolejne odsłony w Japonii, co czyni projekt platformą dialogu polsko-japońskiego oraz laboratorium współpracy uczelni artystycznej z instytucjami muzealnymi.

Kuratorki interesuje praca w pobliżu archiwum — między zapisem a głosem współczesności. Zakłada ona uważną lekturę źródeł i ostrożne „tłumaczenie” ich sensów na język sztuki współczesnej, bez egzotyzacji i uproszczeń. Ważne są: etyka reprezentacji, transparentność pochodzenia materiałów oraz świadomość asymetrii władzy wpisanych w historię badań. Proponowane strategie wzmacniają sprawczość świadectw: minimalna interwencja, praca z materiałem i śladem, kompozycje dźwiękowo-przestrzenne oraz praktyka „powolnego patrzenia”. W tym ujęciu sztuka staje się narzędziem empatii i wrażliwym mediatorem pomiędzy archiwum a odbiorcą — szczególnie tam, gdzie język naukowy bywa bezradny.

 

Artyści:

Karol Babicz
Maria Bitka
Katarzyna Bogusz
Marta Borgosz
Agata Danielak-Kujda
Grzegorz Gajos
Jarosław Grulkowski
Magda Grzybowska
Łukasz Huculak
Aleksandra Janik
Stefania M. Jankowiak
Jakub Jernajczyk
Anna Kołodziejczyk
Jakub Leniart
Michał Marek
Kamil Moskowczenko
Sylwia Mucha
Łukasz Paluch
Przemek Pintal
Marta Płonka
Marlena Promna
Wojciech Pukocz
Anna Szewczyk
Daniela Tagowska
Maja Wolińska

Organizator: Muzeum Miejskie w Żorach, Akademia Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu
Scenografia: Marta Płonka, Mieczysław Piróg
Identyfikacja wizualna: Łukasz Paluch / Anomalia
Partner sympozjum otwierającego projekt: Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu / Oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu
Partner projektu: Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu
Wsparcie: JM Rektor ASP Wrocław, prof. Wojciech Pukocz

Projekt dofinansowano z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.