Pochodzenie: Guro (Republika Wybrzeża Kości Słoniowej)

Datowanie:    II połowa XX w. 

Wymiary:       MŻo/A/3562: wys. 64,0 cm, szer. 18,0 cm, gł. 15,0 cm

                        MŻo/A/3563: wys. 75,0 cm, szer. 21,0 cm, gł. 13,0 cm

                        MŻo/A/3564: wys. 40,5 cm, szer. 22,0 cm, gł. 11,0 cm

Wykonanie:   drewno, włókna roślinne (rafia)

Techniki:        rzeźbiarskie

Pozyskał:        MŻo/A/3562: Jacek Łapott, artisana, Grand Bassam (Wybrzeże Kości Słoniowej), 2001 r.

                        MŻo/A/3563: Jacek Łapott, artisana, Grand Bassam (Wybrzeże Kości Słoniowej), 2001 r.

                        MŻo/A/3564: Jacek Łapott, artisana, Man (Wybrzeże Kości Słoniowej), 1987 r.

Opis:

Lud Guro zamieszkuje środkową część Wybrzeża Kości Słoniowej, wokół rzeki Bandama. Posługuje się językiem guro należącym do grupy języków mande. Podstawą jego utrzymania jest rolnictwo, myślistwo i rybołówstwo, uprawia też orzechy kola, które są przedmiotem handlu [Delange 1967: 50].

Po zakończeniu migracji i osiedleniu się nad brzegami Bandamy Guro dostali się pod wpływy Baule, którzy z czasem ich zdominowali tak w kwestiach politycznych, jak i religijnych, co ma bezpośredni wpływ na estetykę Guro. Chociaż dominują w niej wpływy Baule, wciąż można w niej znaleźć oryginalne cechy Guro: linearną finezję, tendencję do konwencjonalnej stylizacji twarzy wyrażoną przez wydłużone kształty, zamknięte oczy w kształcie migdałów w rzeźbach antropomorficznych.  Na wschodnim krańcu kraju Gouro, wzdłuż Białej Bandamy, wśród ludów z kraju Baule (Ayahu, Yauré), spotyka się maski, które w swej formie być może ilustrują przejście między tym, co wydaje się typowym stylem Baule, a tym, co charakteryzuje styl Guro. I odwrotnie, Guro mogli wywierać pewien wpływ na sztukę Baule [Delange 1967: 50].

Maski o sygnaturach MŻo/A/3562-3563 można określić jako stylistycznie „czyste”, charakterystyczne dla Guro. Przedstawiają postacie z elementami zoomorficznymi. W zwieńczeniach nad częścią twarzową widoczne są rzeźbienia z motywem zwierzęcym (rogi, ptaki). Polichromowane drewno ma kolor czarny. Usta masek są wydatne, półotwarte. Oczy wyłupiaste, półprzymknięte. Nosy proste z wyraźnie zarysowanymi skrzydełkami. Na policzkach znajdują się symetrycznie ułożone skaryfikacje. Uszy zwierzęce, szpiczaste znajdują się w okolicy czoła. Nad uszami – zdobione geometrycznie rogi antylopy. Na obwodzie rewersu znajdziemy otwory, do których przywiązuje się włókno roślinne maskujące tył głowy. We wnętrzu maski widoczne są ślady obróbki drewna – ciosania.

Nieco odmienny kształt ma maska o sygnaturze MŻo/A/3564, która stylistycznie nawiązuje do maski ouan ludu Baule. Na głowie półkulista fryzura (w środkowej części włożony pionowo grzebień), poniżej na środku czoła znajduje się skaryfikacja. Na obwodzie rewersu wywiercono otwory – po dwa u góry i  po dwa po bokach – przez które przewiązywano maskujące włókno roślinne. Baule i Guro sąsiadują ze sobą, dlatego też ich kultury przenikają się, co uwidacznia się w maskach właśnie. [Deluz 1989].

Bibliografia:

Delange Jacqueline, 1967,  Arts et peuples de l’Afrique noire, Paris: Éditions Gallimard.

Deluz Ariane, 1989, Gouro et Yahoure, [w:] b.a., Corps sculptés, corps perés, corps masqués. Chefs-d’oeuvre de Côte-d‘Ivoire, Tours, s. 132-149.

Leuzinger Elsy, 1961, Africa Nera, Milano: Il Saggiatore.

Zakup dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach programu własnego Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów Rozbudowa zbiorów muzealnych.

Opracował: Lucjan Buchalik