Pochodzenie:             Tuareg Iullemmeden-Kel Denneg (Tahoua, Niger)

Nazwa lokalna:         karhi ( (j. tamashek)

Datowanie:                początek XX w. 

Wymiary:                  wys. 8,5 cm, śr. wylewu 8,4 cm

Wykonanie:               glina wypalana

Techniki:                   garncarskie

Pozyskał:                   Adam Rybiński, antykwariat, południowa Francja, 2019 r.

Opis:

Nazwa Tuaregowie  według wielu badaczy pochodzi od arabskiego tarek oznaczającego „opuszczonych” (w rozumieniu „opuszczonych przez Boga”), nie przestrzegających zasad islamu [Duveyrier : 317-318]. Obecnie przyjmuje się, że używana przez Arabów nazwa Tuareg pochodzi od słowa targa, którym sami Tuaregowie nazywany region Fezzam [Benhazera: 86; Foucauld 1952: t. II, 534]. „Tuaregowie sami nigdy nie określają się nadaną im przez Arabów nazwą ‘Tuareg’. Mówiąc o sobie używają wymiennie określeń: Imouhar, Kel tamahak i Kel tagoulmoust” [Rybiński 1999: 40]. Endoetnonim Tuaregów północnych to „Kel tamahak” a południowych „Kel tamachek”, nazwy te oznaczają ludzi mówiących językiem tuareskim [Nicolaisen 1963: 8]. Innym  endoetnonimem jest „Kel tagoulmoust” oznaczający ludzi (mężczyzn) noszących zasłonę na twarz [Rybiński 1999: 40].

Wyroby gliniane są rzadkością w inwentarzu nomadów, podstawowy problem polega na ich kruchości. Większość pojemników używanych przez Tuaregów jest wykonana z drewna bądź skóry, które są bardziej odporne na stłuczenie. Wyroby ceramiczne pozyskują drogą wymiany handlowej na targach z ludnością osiadłą (rolnikami), wykonują je także nieliczni rzemieślnicy (niewolnicy) tuarescy. W zasobach Muzeum Miejskiego w Żorach znajduje się dotychczas tylko jedno naczynie używane przez Tuaregów z okolic Timbuktu (Mali). Naczynia gliniane używane przez Tuaregów zaliczane są dużą rzadkością, tak w obozach tuareskich, muzeach jak i na rynku antykwarycznym.

Bibliografia:

Benhazera Maurice, 1908, Six mois chez les Touareg du Ahaggar, Alger.

Duveyrier Henri, 1864, Les Touareg du Nord, Paris

Foucauld de la Père Charles, 1951-1952, Dictionnaire Touareg-Français. Dialecte de l’Ahaggar, Paris.

Nicolaisen Johannes, 1963, Ecology and Culture of the Pastoral Tuareg with Particular Reference to the Tuareg of Ahaggar and Ayr, Copenhagen: The National Museum of Copenhagen.

Rybiński Adam, 1999, Tuaregowie z Sahary, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie Dialog.

Rybiński Adam, informacje udzielone w czasie wywiadów (2020-2022).

Opracował: Lucjan Buchalik

Zakup dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach programu własnego Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów Rozbudowa zbiorów muzealnych.