Pochodzenie: Maurowie (Maroko, Sahara Zachodnia)

Nazwa:
MŻo/A/3991: juk (sakwa) – tiziaten (j. hassaniyya)
MŻo/A/3994: czaprak (fragment) – ibuich (j. hassaniyya)
MŻo/A/3996: stolik (półka na bagaże) – amchaghab (j. hassaniyya)
MŻo/A/3997: siodło (półka) – amchaghab (j. hassaniyya)

Datowanie: połowa XX w. 

Wymiary:
MŻo/A/3991: wys. 120,0 cm, szer. 56,0 cm
MŻo/A/3994: wys. 76,5 cm, szer. 62,0 cm, gł. 1,8 cm
MŻo/A/3996: wys. 37,0 cm, szer. 60,5 cm, gł. 36,0 cm
MŻo/A/3997: wys. 83,5 cm, szer. 65,5 cm, gł. 79,0 cm

Wykonanie: drewno, skóra

Techniki: rymarskie, kowalskie

Pozyskał: Adam Rybiński
MŻo/A/3991: targ (brokant), Loches, Francja
MŻo/A/3994: antykwariat, Tours, Francja
MŻo/A/3996: antykwariat, Paryż, Francja
MŻo/A/3997: antykwariat, Valence, Francja

Opis:

Cztery prezentowane obiekty mauryjskie mają kilka cech wspólnych. Przede wszystkim związane są z przemieszczaniem się – Maurowie jako nomadzi posiadają w swoim inwentarzu wiele przedmiotów związanych z transportem. Drugą cechą wspólną jest miejsce ich zakupu – nie zostały nabyte w terenie badań badań etnograficznych czy też wyjazdów studyjnych, co ma największą wartość z naukowego punktu widzenia, lecz zostały kupione na rynku wtórnym (antykwariaty, pchle targi, platformy internetowe etc.) we Francji. Można zadać pytanie, dlaczego we Francji? Czy podróżnicy z innych krajów nie jeździli na ziemie Maurów? Oczywiście, że przyciągali oni uwagę ludzi Zachodu, najwięcej jednak jeździło tam Francuzów, była to bowiem ich strefa wpływów (północna i zachodnia Afryka).

Sam kolekcjoner podkreśla, że do 2010 r. obiekty pozyskiwał w terenie, w trakcie badań. Później ze względu na brak możliwości wyjazdu w teren (powstanie Azawad w 2012 r. i późniejsze niepokoje w regionie a także stan zdrowia) pozyskiwane były w Europie. Jak już wspomniano kupował je na rynku wtórnym. W takich sytuacjach sprzedający najczęściej nie posiada żadnej wiedzy na temat sprzedawanego obiektu. Kupując przedmiot w terenie od użytkownika lub wytwórcy, możemy dowiedzieć się więcej. W przypadku zakupu na rynku wtórnym kolekcjoner, naukowiec musi bazować tylko na swojej wiedzy.

Ciekawym przykładem przedmiotu – na pozór mało interesującego – wyszukanego i pozyskanego dzięki posiadanej wiedzy, jest kobiece siodło pełniące jednocześnie funkcję półki (MŻo/A/3997). Gdy przenoszone jest obozowisko siodło umieszczane jest na grzbiecie wielbłąda słupkami w górę. Gdy grupa przybywa do nowego miejsca obozowania, siodło zdejmowane jest z wielbłąda i wnoszone do namiotu. Odwraca się go o 180 stopni – w ten sposób słupki zaczynają pełnić funkcję nóg a siodło staje się półką na bagaże. Wykorzystanie jednego przedmiotu na dwa różne sposoby potwierdza oszczędność nomadów. Przenosząc się z miejsca na miejsce, nie mogą mieć zbyt dużego bagażu, stąd wykorzystywanie przedmiotów na różne sposoby. Podobną funkcję pełni obiekt o sygnaturze MŻo/A/3996, kształtem przypominający wspomniane siodło –  można powiedzieć, że jest jego miniaturą. Wykosztuje się go jako stolik lub półkę na bagaże.

Bibliografia:
Brett Michael, Elizabeth Fentress, 1997, The Berbers, Hoboken: Willey-Blackwell.

Informacje uzyskane od Adama Rybińskiego.

Opracował: Lucjan Buchalik

Zakup dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu w ramach programu własnego Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów Rozbudowa zbiorów muzealnych.