Studencka ekspedycja etnograficzna Afryka 76-77
miejsce: Muzeum Miejskie w Żorach, ul. Muzealna ½, 44-240 Żory
data wystawy: 22.10.2016 – 17.12.2016
otwarcie wystawy: 22 października 2016 godz. 17.30 (sobota)
godziny otwarcia: poniedziałek, środa, piątek 9.00-15.30
wtorek, czwartek 9.00-19.30
niedziela 14.00-18.00, soboty nieczynne
cena biletu: 5 zł ulgowy, 7 zł normalny
UWAGA! W czwartki darmowe zwiedzanie wystawy, również dla grup (konieczna rezerwacja)
kuratorka: Anita Czerner-Lebedew
organizator: Muzeum Miejskie w Żorach
współorganizator: Muzeum Narodowe w Szczecinie
Prawie 40 lat temu 5 grudnia 1976 roku wyruszyła do Afryki Studencka Ekspedycja Etnograficzna „Afryka 76-77” zorganizowana przez Koło Naukowe Studentów Etnografii działające przy Katedrze Etnografii Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. Wśród członków załogi odnajdziemy czterech studentów etnografii: Pawła Kostucha, Tomasza Szymaniaka, Ryszarda Vorbricha i Włodzimierza Żukowskiego. Nad zdrowiem studentów czuwał lekarz medycyny Andrzej Polaszewski. Środek lokomocji stanowił samochód ciężarowy STAR 266A, którego kierowcą i zarazem mechanikiem był Leon Bąbelek. Nadzór merytoryczny nad całym przedsięwzięciem sprawowało Muzeum Narodowe w Szczecinie w osobie etnografa Jacka Łapotta. W chwili wyjazdu kierownikiem ekspedycji był mgr Tomasz Schramm, niestety poważna choroba zmusiła go do powrotu z Algieru. Ponadto w stolicy Nigru, Niamey dołączył do ekipy Zbigniew Staszyszyn – fotoreporter z Poznania. Specjalnie dostosowany do potrzeb ekspedycji samochód, choć z trudem to przejechał ponad 13 000 km przez pięć państw afrykańskich – Algierię, Niger, Mali, Nigerię i Kamerun.
Środki dewizowe w wysokości 1800 dolarów zapewnił wyprawie Zarząd Główny Socjalistycznego Związku Studentów Polskich – przeznaczone one były wyłącznie na paliwo do samochodu. Zabrano blisko dwie tony żywności, obliczone na ponad 5 miesięcy i podzielone na dwutygodniowe racje. Dysponowano także odpowiednim sprzętem turystyczno-kempingowym oraz sporą ilością różnych przedmiotów przeznaczonych na podarki i wymianę. Dokumentację fotograficzną i filmową dokonano przy pomocy dziesięciu aparatów fotograficznych oraz dwóch kamer 16 mm, natomiast fonograficzną – magnetofonami MK 125 i MK 2500.
Celem tej ściśle etnologicznej wyprawy było przede wszystkim zebranie dokładnych materiałów, wywiadów, zdjęć itp dokumentacji do pisanych przez studentów – organizatorów tej ekspedycji – prac magisterskich. Przeprowadzono badania stacjonarne wśród Dogonów zamieszkujących Masyw Bandiagara w tzw. Łuku Nigru w Mali oraz plemienia Kirdi z rejonu Masywu Andamawa w Kamerunie Północnym. Dodatkowo wyprawa prowadziła również badania terenowe w Kamerunie Południowym w okolicach miasta Victoria, w rejonie „trasy Rogozińskiego”.
Ze względu na stosunkowo krótki okres prowadzenia prac, badaniami postanowiono objąć tylko niektóre zagadnienia kultury materialnej – budownictwo, garncarstwo, kowalstwo. Obok badań równocześnie gromadzono kolekcję zabytków etnograficznych. Łącznie Studencka Ekspedycja Etnograficzna AFRYKA 76-77 przekazała do muzeów polskich około 1300 sztuk unikatowych eksponatów etnograficznych. Olbrzymia większość tych zbiorów znajduje się w Muzeum Narodowym w Szczecinie, następnie w Muzeum Okręgowym w Kaliszu. Część eksponatów trafiła również do poznańskiego Muzeum Instrumentów Muzycznych.
Wystawa Studencka Ekspedycja Etnograficzna AFRYKA 76-77, którą prezentuje Muzeum Miejskie w Żorach składa się z 4 części. Pierwsza ukazuje przygotowania do wyprawy i obozowisko etnografów już na terenie Afryki. Druga część to dokumentacja badań wśród Dogonów, a trzecia to proces budowy papirusowej łodzi „kadaje” z nad jeziora Czad w Nigerii. Ostatnia część poświęcona jest badaniom pośród Kirdi-Daba w Kamerunie. Wystawę fotograficzną uzupełniają eksponaty przywiezione zarówno przez SEE 76-77, wypożyczone z Muzeum Narodowego w Szczecinie, jak również pozyskane dzięki badaniom etnograficznym prowadzonym na tym terenie przez Muzeum Miejskie w Żorach. Wszystkie fotografie zaprezentowane na wystawie pochodzą z Archiwum Działu Kultur Pozaeuropejskich Muzeum Narodowego w Szczecinie.
Koordynatorka projektu:
Anita Czerner-Lebedew
kom. 606 439 113
oraz (zapisy na lekcje i warsztaty)
