Henryk Foks. Rzeźba
Wystawa sztuki. Kurator: Anna Flaga. Czas ekspozycji: 29.07–29.08.2021
Henryk Foks
Urodził się 9 sierpnia 1943 roku w Żorach. Jest twórcą ludowym, rzeźbiarzem, z zawodu cieślą górniczym, mieszkańcem dzielnicy Rój, zrzeszonym w grupie twórców cieszyńskich.
„Prace Henryka Foksa, emerytowanego górnika kopalni „Jastrzębie”, nie wyznaczają nowych kierunków w sztuce i nie są przedmiotem rozpraw krytyków, ale przy pomocy czytelnych dla każdego odbiorcy motywów i symboli opowiadają o ludzkim szczęściu, pracy i trudach dnia codziennego”.
Historyczny, bo z 1995 roku artykuł, celnie omawia dzieło i intencje twórcy, a liczne artykuły w prasie i portalach internetowych, folderach oraz katalogach wystaw naświetlają działalność Henryka Foksa.
Rzeźbić zaczął „na dole” w bryle węgla, widząc w nim ukryte twarze i historie z kopalni wzięte. Pierwszą wystawę miał w Teatrze Ziemi Rybnickiej, zdobywając liczne pochwały i dobre opinie, rzeźbił dalej.
Jak wspomina Henryk Foks, jego rzeźbiarska kariera rozpoczęła się od figurki świętej Barbary, wykonanej w węglu dla kolegi. Rzeźbił ją w przerwach śniadaniowych. Kiedy była już gotowa, pana Henryka zatrzymał na bramie strażnik i zarekwirował schowaną figurkę. Nazajutrz Foks miał się stawić u dyrektora kopalni. Myślał, że zostanie zwolniony, jednak stało się inaczej. Od tej pory zajął się rzeźbą, również wykonując artystyczne pamiątki dla kopalni.
Zdobycie nagrody głównej na „Krajowej Wystawie Amatorskiej Twórczości Górników w Katowicach” za pracę rzeźbiarską „Ta ziemia wszystkim bliższa” otwiera mu drogę ku sławie twórcy sztuki ludowej. Ten lipowy tryptyk pojechał na wystawę do Pekinu.
Udział w licznych konkursach sztuki nieprofesjonalnej i zdobywanie nagród uskrzydla twórcę, dając mu motywację do udoskonalania warsztatu rzeźbiarskiego i szlifowania swojego talentu. Henryk Foks niejednokrotnie powtarza: „Motywy czerpię z własnego wnętrza, nie muszę nikogo naśladować” – potwierdza to autentyczność jego prac.
Rzeźbiarz nie ogranicza się tylko do motywów górniczych, przedstawia także prace ludzi innych zawodów, tj. młynarza, kowala, sportowca. Często powraca do tematów religijnych, rzeźbi świętą rodzinę, świętą Barbarę, stajenki, ostatnią wieczerzę i portrety papieża Jana Pawła II. Nie stroni od tematów codziennych, przedstawiając postacie zatroskanych kobiet, ludzi pracy, kwiaty, zwierzęta i anioły – dla swoich młodszych odbiorców sztuki.
Zrealizował m.in. płaskorzeźbę świętego Maksymiliana Kolbego, która trafiła do jednego z belgijskich kościołów. Rzeźbi w węglu, drewnie, kamieniu, a zimą w śniegu i lodzie.
Każdego roku, już od 43 lat, bierze udział w wystawach organizowanych w ramach Dni Kultury Beskidzkiej, stąd w jego twórczości tak wiele motywów góralskich.
Henryk Foks jest laureatem ogólnopolskich i wojewódzkich konkursów plastyki nieprofesjonalnej. Swoje prace prezentuje na ekspozycjach w Polsce i za granicą. Został uhonorowany Srebrnym Medalem za Zasługi dla Województwa Śląskiego oraz Złotym Krzyżem za zasługi dla PRL-u. Jego prace często wystawiane były na aukcjach charytatywnych. W watykańskiej kolekcji znajdują się rzeźby podarowane Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II.
kurator wystawy Anna Flaga
Cytat pochodzi z artykułu Wacława Troszki zamieszczonego w „Nowinach. Tygodniku Regionalnym” w styczniu w 1995 roku.
Źródło: I. Stajer „Tożsamość. O ludziach, którzy tworzyli Śląsk”, Muzeum Miejskie w Żorach, 2019.
